محمد حسين بن مهدى فراهانى

39

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

مدرسهء حاجى حسن كلانترى . مدرسهء حاجى محمد كريم تاجر . مدرسهء حاجى اسمعيل خان . بقاع متبركه يكى بقعهء خواهر امام است ، كه به عقيدهء اهالى خواهر حضرت رضا سلام اللّه عليه و مسماة به فاطمه است . و در نوشتجات امام‌زاده لال‌شوى مىنويسند : و گفتند ابتدا كسى نمىدانسته كه اينجا امام‌زاده است ، شخصى مست از آنجا مىگذشته و در حالت طرب و مستى پاره [ اى ] حرفهاى كفرآميز زده ، آوازى شنيده بود كه لال‌شوى . بعد از چند روز ديگر لال شد . آنجا را شكافتند و مقبره [ اى ] ديده و لوحى يافتند . و بقعهء كوچكى اول بر سر آن ساختند و در سنهء هزار و دويست و هشتاد و دو ملا حسن على حسنى كه يكى از علماى گيلان بود تقسيمى كرده و تنخواهى به جهت تعمير بقعه جمع نمود و بناى بقعهء بزرگى نهاد و به اتمام نرسيده مرحوم شد . و مرحوم حاجى ملا رفيع هم در آنجا سردرى ساخت . و از قرار مذكور در زمان حكومت عبد اللّه خان والى ، براى تعمير اين امام‌زاده از جانب ديوان اعلى تنخواهى به خرج منظور شد و به مصارف نرسيد . اين امام‌زاده بسيار محترم و اهالى نسبت به او در كمال اعتقاد و ارادت هستند و بستگاه عمومى است و نذورات و قسم آن را خيلى مؤثر مىدانند . و يكى بقعهء آقا سيد ابو جعفر است ، كه مىگويند از اولاد حضرت موسى بن جعفر سلام اللّه عليه است . و يكى بقعهء آقا فخرا است ، كه مىگويند از اولاد امام است . و يكى بقعهء چله‌خانه است ، كه گويند زاهدان اينجا چله مىنشسته‌اند . تكايا قريب پانزده شانزده تكيهء بزرگ و كوچك دارد و معروف آنها تكاياى مفصله است ، و هنوز حيدرى و نعمتى معمول است . تكيهء عيسى خان اعتماد الدوله ، كه جنب ديوانخانه است . تكيهء وادى اللّه ، تكيهء آقا فخرا ، تكيهء صيقلان ، تكيهء حاجى محمد كريم تاجر [ و ] تكيهء خميران . حمامهاى رشت [ حمامهاى رشت ] محاذى كوچه است و به واسطهء كثرت رطوبت گود نمىتوان كرد . و هفده باب حمام دارد كه معتبر و بزرگ و پاكيزهء آنها حمام ابو طالب و حمام نايب و حمام مشهدى آقا بزرگ و حمام معين التجار است .